De opkomst van krachtplaten binnen de sportwereld
De afgelopen jaren heeft technologie een steeds grotere rol gekregen binnen de sportwereld. Waar coaches vroeger vooral vertrouwden op observatie en ervaring, wordt tegenwoordig steeds vaker gebruikgemaakt van objectieve data om prestaties te verbeteren en blessures te voorkomen. Eén van de technologieën die hierin sterk is gegroeid, is de krachtplaat.
Van laboratorium naar sportvloer
Waar de krachtplaat ooit voornamelijk thuishoorde in wetenschappelijke laboratoria en universiteiten, is het inmiddels uitgegroeid tot een waardevol hulpmiddel binnen topsportorganisaties, fysiotherapiepraktijken en performance gyms. Krachtplaten maken het mogelijk om exact te meten hoeveel kracht een sporter produceert tijdens bewegingen zoals springen, sprinten, landen. Hierdoor ontstaat niet alleen inzicht in hoe sterk iemand is, maar vooral ook in hoe efficiënt iemand beweegt. Kleine veranderingen in krachtproductie, stabiliteit of asymmetrie kunnen namelijk veel zeggen over vermoeidheid, belastbaarheid en zelfs blessurerisico’s.
De rol van krachtplaten binnen sport
Binnen de sportpraktijk worden krachtplaten steeds vaker gebruikt als onderdeel van dagelijkse monitoring. Een eenvoudige sprongtest, zoals een Countermovement Jump, kan al veel informatie opleveren.
Coaches kunnen bijvoorbeeld inzicht krijgen in:
- De spronghoogte van een sporter
- Veranderingen in explosiviteit
- De tijd dat een sporter contact maakt met de grond
- Verandering in symmetrie tussen de benen
Zulke veranderingen kunnen wijzen op vermoeidheid, compensatiegedrag of onvoldoende herstel, waardoor trainingsbelasting beter afgestemd kan worden op de actuele staat van de atleet.
Krachtplaten bij revalidatie
Ook in de revalidatie hebben krachtplaten een belangrijke plek gekregen.
Na blessures, zoals een voorste kruisbandblessure, is het essentieel om objectief vast te stellen of een sporter weer voldoende belastbaar is. Met behulp van krachtplaten kunnen verschillen tussen het linker- en rechterbeen nauwkeurig in kaart worden gebracht. Niet alleen de maximale kracht is daarbij interessant, maar juist ook hoe snel kracht ontwikkeld wordt en hoe een sporter landt of stabiliseert tijdens bewegingen.
Hoe kies je de juiste krachtplaat?
In een markt waar veel systemen op het eerste gezicht sterk op elkaar lijken, kan het lastig zijn om de juiste keuze te maken. De verschillen zitten niet alleen in de hardware, maar vooral in hoe de data wordt gepresenteerd en toegepast wordt in de praktijk. In de volgende secties worden enkele veelgebruikte oplossingen toegelicht: Strength by Numbers en CONTEMPLAS en AMTi.
Strength by Numbers
Strength by Numbers richt zich vooral op de praktische kant van performance monitoring. Het systeem is ontwikkeld voor coaches en fysiotherapeuten die snel inzicht willen krijgen in de fysieke status van hun sporters en revalidanten.
Belangrijke kenmerken zijn:
- Eenvoudige en snelle testafname
- Direct inzichtelijke resultaten
- Vergelijking met normdata
- Cloudopslag van alle meetgegevens
Hierdoor kunnen prestaties niet alleen binnen een persoon vergeleken worden, maar ook met de norm per type beweging. Hierdoor kunnen coaches snel schakelen en trainingskeuzes baseren op objectieve data in plaats van alleen gevoel of observatie.
Contemplas
Contemplas benadert krachtmetingen vanuit een bredere biomechanische invalshoek, waar de focus ligt op een uitgebreide bewegingsanalyse en techniek. Het systeem wordt veel gebruikt binnen sportmedische centra en topsport omgevingen. Contemplas combineert krachtdata met videoanalyse (met 2D markerless tracking), waardoor niet alleen inzicht ontstaat in hoeveel kracht iemand produceert, maar vooral ook hoe het lichaam deze krachten opvangt tijdens een beweging.
Dit is met name waardevol binnen sportrevalidatie, bijvoorbeeld na een voorste kruisbandreconstructie. Bij het landen na een sprong is het namelijk niet alleen belangrijk dát een revalidant voldoende kracht kan opvangen, maar vooral hóe dit gebeurt.
Met behulp van de gecombineerde kracht- en bewegingsanalyse kan worden beoordeeld:
- Of de sporter voldoende knie- en heupflexie gebruikt om de impact te absorberen
- Of de belasting gelijkmatig over beide benen wordt verdeeld
- Of er sprake is van ongewenste knieabductie
- Welke bewegingsstrategie wordt toegepast tijdens de landing
Door deze combinatie van kracht- en bewegingsanalyse krijgen therapeuten en coaches een completer beeld van de kwaliteit van bewegen, waardoor revalidatie objectiever beoordeeld en gerichter bijgestuurd kan worden.
AMTi krachtplaten
Wil je nog een stap verder gaan in detail en niet alleen de verticale kracht analyseren, maar ook de volledige 3D grondreactiekracht (Fx, Fy, Fz), de bijbehorende momenten en het Center of Pressure (CoP), dan kom je uit bij geavanceerde 6-assige krachtplaten zoals die van AMTI. Bovendien kunnen deze krachtplaten gekoppeld worden aan videoanalyse systemen, zoals die van Vicon, Theia en CONTEMPLAS, en aan EMG van Cometa. Deze systemen komen oorspronkelijk uit de biomechanische onderzoekswereld en worden vaak gebruikt voor onder andere loop- en renanalyses, waar maximale nauwkeurigheid en volledige krachtsontleding essentieel zijn. Om die reden worden deze type krachtplaten minder ingezet in de sportsetting.
Conclusie
Krachtplaten hebben zich in korte tijd ontwikkeld tot een essentieel hulpmiddel binnen de moderne sportwereld. De mogelijkheid om beweging objectief meetbaar te maken helpt coaches, therapeuten en sportwetenschappers om beter onderbouwde keuzes te maken rondom training, herstel en prestaties.
Waar systemen zoals Strength by Numbers uitblinken in praktische performance monitoring m.b.v. normdata, biedt Contemplas mogelijkheden voor een biomechanische analyse door kracht en video te combineren. Wil je nog een stap nauwkeurigere en diepgaandere analyse doen, dan biedt de krachtplaat van AMTi een goede uitkomst.
Hoe dan ook, alle systemen laten zien hoe waardevol data inmiddels is geworden binnen sport en revalidatie, en de verwachting is dat deze technologie de komende jaren alleen maar belangrijker zal worden.
Ben je geïnteresseerd in een demo of wil je meer informatie? Ik help je graag.
Hulp nodig?
Bewegingswetenschapper Tom Panneman geeft cursussen, trainingen en support
