Spierveroudering tegengaan: hoe geriater Anton de Spiegeleer werkt aan gezond ouder worden
Bij ProCare geloven we dat bewegen onmisbaar is voor gezond en gelukkig ouder worden. Iemand die daar als geen ander achter staat, is geriater Anton de Spiegeleer van UZ Gent. Wij gingen met hem in gesprek over spierveroudering, de rol van technologie in gezond ouder worden en hoe we samen kunnen werken aan meer gezonde jaren.
Anton de Spiegeleer is geriater aan het Universitair Ziekenhuis (UZ) Gent, waar hij zijn tijd verdeelt tussen de kliniek en onderzoek. Al van jongs af aan wist hij dat hij voor geriatrie wilde kiezen: “Ik zag bij mijn grootouders hoe belangrijk het is dat er iemand is die dichtbij staat én medisch iets kan betekenen.” Tijdens zijn studie raakte hij gefascineerd door versnelde spierveroudering, oftewel sarcopenie. Zijn thesis ging over de rol van het darmmicrobioom bij sarcopenie en sindsdien is hij blijven werken aan manieren om de spiergezondheid bij ouderen te verbeteren.
In zijn dagelijkse werk begeleidt Anton patiënten in het ziekenhuis, het dagziekenhuis en woonzorgcentra. Daarnaast coördineert hij het Muscle & Mobility programma dat vorig jaar van start ging. Ouderen van 70 jaar en ouder met verminderde mobiliteit komen hier voor uitgebreide diagnostiek: metingen van spiermassa, kracht en evenwicht met geavanceerde apparaten zoals de Biodex, Dividat en een CONTEMPLAS CMAX ganganalyse systeem. Zo ontvangt een deelnemer geen standaard beweegadvies, maar echt advies op maat. Anton: “We kijken wat iemand écht nodig heeft in zijn of haar omgeving. Soms bellen we de kinesist (fysiotherapeut, red.) van de patiënt op, zodat die gepersonaliseerde oefeningen kan aanbieden, bijvoorbeeld op de HUR krachtapparatuur.”
Wat is sarcopenie?
Sarcopenie is het verlies van spiermassa en spierkracht bij het ouder worden. Het is één van de meest zichtbare vormen van versnelde veroudering, naast osteoporose en dementie. Hoewel we allemaal spiermassa verliezen naarmate we ouder worden, gebeurt dit bij sommige mensen sneller. Volgens Anton spelen factoren zoals verminderde fysieke activiteit, lage eiwitinname, genetische aanleg en soms ook medicatie of andere aandoeningen een rol.
Hoe kunnen we sarcopenie tegengaan?
De basis is simpel: blijven bewegen en voldoende eiwitten binnenkrijgen. Maar Anton benadrukt dat er meer bij komt kijken. “Het gaat niet alleen om meer stappen zetten of een eiwitshake nemen. Je moet kwantificeren: hoe is de spiermassa en spierfunctie nu? Alleen zo kun je een gerichte interventie opstellen en later evalueren of het werkt.”
Weerstandstraining is een belangrijk onderdeel – krachttraining dus, niet alleen wandelen of fietsen. En soms is aanvullende medicatie nodig, zoals vitamine D of zelfs testosteron, afhankelijk van de situatie. Anton is ervan overtuigd dat er in de toekomst ook medicijnen zullen komen die specifiek tegen sarcopenie werken. “Dat wordt een doorbraak. Het zal fysieke activiteit niet vervangen, maar het kan mensen helpen om beter te reageren op training, vooral als ze al op leeftijd zijn.”
De rol van technologie: meten, personaliseren en motiveren
Bij UZ Gent speelt technologie een grote rol in zowel diagnostiek als behandeling. Met krachtmetingen, evenwichtstests en ganganalyses kan het team precies vaststellen waar de problemen liggen. Anton: “We willen weg van gewoon kijken en zeggen ‘u ziet er wat slap uit’. We moeten meten, net zoals sporters die 10% winst willen boeken. Dan pas kun je evalueren of een interventie werkt.”
Daarnaast kunnen apparaten zoals de Biodex en Dividat therapeutisch ingezet worden, omdat ze verschillende trainingslevels en spelvormen bieden. Ook wearables, zoals ActiGraphs, worden steeds meer gebruikt om slaap en fysieke activiteit in kaart te brengen. Op termijn hoopt Anton deze data niet alleen voor individuele patiënten te gebruiken, maar ook om bredere inzichten te krijgen: “Welke interventies werken bij wie? Welke niet? Dat kan ons helpen om steeds gerichtere therapieën te ontwikkelen.”
De toekomst: vroege screening, gepersonaliseerde zorg en nieuwe therapieën
Als Anton vooruitkijkt, ziet hij een toekomst waarin iedereen vanaf middelbare leeftijd regelmatig gescreend wordt op spier- en mobiliteitsproblemen. “We moeten niet wachten tot mensen vallen of niet meer zelfstandig zijn. Door vroeg in te grijpen kunnen we hen langer gezond en actief houden.”
“Er komt medicatie tegen sarcopenie, dat weet ik zeker,” zegt Anton. “Maar het zal nooit een vervanging zijn voor bewegen. Het wordt én-én: medicijnen én training, zodat we mensen echt vooruit kunnen helpen.”
Zijn belangrijkste boodschap aan beleidsmakers? “We onderschatten hoeveel gezonde en gelukkige jaren je kunt winnen door op sarcopenie te focussen. Beweging moet een centrale plek krijgen in de ouderenzorg, zowel preventief als curatief.”
Hulp nodig?
Als u hulp nodig heeft bij uw apparatuur voor fysiotherapie of revalidatie: dankzij haar achtergrond als fysiotherapeut heeft Carlijn altijd goed advies.
